Wileńszczyzna w przededniu wybuchu II wojny światowej. Barwna panorama wielokulturowego świata II Rzeczypospolitej, w której rozkwita miłość wrażliwego licealisty Witka do pochodzącej z oficerskiego domu Aliny. Liryzm i zmysłowość mieszają się tu z katastrofizmem i poczuciem straty, a w skąpanych sierpniowym słońcem ostatnich dniach pokoju czuje się nastrój nostalgii za światem „lat dziecinnych” Konwickiego (autora powieści) i Wajdy (reżysera). Realizowany w latach 80. XX wieku film odbudowywał pamięć po wymazywanej przez władze komunistyczne wielonarodowej II Rzeczypospolitej, stając się zarazem manifestacyjną ucieczką przed beznadzieją dekady Wojciecha Jaruzelskiego.